Het Grote Verdriet

by | Jun 6, 2015

Twee weken geleden liepen we voor de laatste keer het pad af in de Alpen. We zeiden vaarwel tegen ons fijne coconnetje van natuur en gingen een nieuwe fase tegemoet. Jammer genoeg ging dat niet zonder slag of stoot merkte ik toen ik het eeuwenoude ezelpad de berg afliep en voor de laatste keer omkeek naar de plek die we de dag ervoor nog thuis noemden. Afscheid nemen, opnieuw starten, teruggaan, m’n hoofd in het zand stoppen. Waar te beginnen?! Hoe nu verder? Ik huilde.

Deze verandering in ons leven, de emoties die ermee gepaard gaan, het lijkt wel de kleine versie van de grote verandering waar de wereld zich in bevindt. Waar het afscheid van de Alp in Rassa mij voor een half uurtje verdrietig maakte, kan ik het gevoel wat het verlies in de wereld bij mij met zich mee brengt met recht betitelen als Het Grote Verdriet. Het is ontegenzeggelijk: het verlies wat de wereld de afgelopen tijd te verwerken heeft gekregen is ongeëvenaard; en het stopt voorlopig niet. Het is dan ook verdacht moeilijk dat onder ogen te zien en soms ook de moed en energie te vinden om door te gaan.
 

Every piece of climate news increasingly comes with a sense of dread: is it too late to turn around?

 

Indi, ze is nu bijna 2 jaar oud, gaat waarschijnlijk opgroeien in een wereld die warmer is dan hij ooit geweest is in de afgelopen 3 miljoen jaar. De biodiversiteit is 30% afgenomen sinds ik geboren ben en het lijkt er niet op dat de teruggang in het aantal dieren en planten gestopt is. Overstromingen en droogte; het zijn zaken die voor mij alleen maar bekend zijn van TV en uit geschiedenisboekjes. Indi gaat er wellicht first-hand mee te maken krijgen.

Een jaar of drie of vier geleden had ik het wel geweten. Geen probleem te groot, de wereld is maakbaar. Kom, aan de slag! Ik ben niet voor niets een ondernemer. Intussen weet ik wel beter en is het duidelijk dat de aarde de komende 100 jaar extreme veranderingen tegemoet gaat, veranderingen die vanuit ons als mensheid een totaal nieuwe houding vereisen. Waar in de afgelopen 100 jaar de grenzeloze mogelijkheden de basis vormden voor ons handelen, zullen in de komende eeuw de ónmogelijkheden en harde grenzen de dienst uitmaken. Niet langer kunnen we putten uit een schijnbaar eindeloze bron van fossiele brandstoffen en de rek die ons economische systeem had en die de wereld van bergen kapitaal voorzag is er ook wel uit. Die onmogelijkheden, de grenzen, ze zullen de basis moeten vormen voor ons nieuwe handelen en dat vereist een behoorlijke veranderingen in denken.
 

To cope with losing our world requires us to descend through the anger into mourning and sadness, not speedily bypass them to jump onto the optimism bandwagon or escape into indifference.

 
Ik kwam een stuk tegen dat gaat over Het Grote Verdriet. Per Espen Stoknes beargumenteerd in The Great Grief: how to cope with losing our world met verve de noodzaak om te rouwen. Te rouwen om het verlies wat al geweest is en het verlies wat wellicht ook nog komen gaat. Alleen dat helpt ons wennen aan de nieuwe realiteit en afscheid te nemen van hetgeen we hadden. Zodra we dat doen zullen we ons open kunnen stellen voor hetgeen er nog over is en uiteindelijk, zo zegt Per, in lijn daarmee handelen.

Misschien waren die tranen die naar boven kwamen op dat ezelpaadje in Rassa wel helemaal zo gek nog niet. Misschien hebben ze me geholpen te wennen aan een nieuwe realiteit en is daarom het einde een nieuw begin geworden.